دانشجوی علوم قرآنی هستم. تصمیم دارم با درج نگاشته هایم، فرصتی برای نقد و بررسی و اصلاح اندیشه هافراهم آید. باسپاس .

 
گزارشی از چند کتاب فرهنگ لغت عربی
نویسنده :
تاریخ : شنبه 19 اردیبهشت 1394

بسمه تعالی

امام علی(علیه السلام): بر شما باد بگفتارهاى سنجیده با خرد نه بهر چه روایت شود، همت کم‏خردان جمع روایات است و همت دانشمندان درایت‏ و فهم، هم را دیدار کنید و حدیث را یادآور شوید و اگر نکنید کهنه شود و از دست برود. (گنجینه معارف شیعه إمامیه ، ج2، ص29)

 

گزارشی از چند کتاب لغت

اخیرا در یکی از مراجعات به کتابخانه دانشکده علوم قرائت تهران از 11 کتاب فرهنگ لغت، واژه عجز مورد بازدید واقع شد که ماحصل هریک به همراه شرح مختصری از شیوه نگارش آنها در ادامه می آید:

1-    العین

مولف: ابوعبدالرحمن خلیل بن احمد فراهیدی(100- 175 هن)

خلیل در العین روش جدیدی را که تا آن زمان در میان عرب متداول نبود ابداع و لغات را براساس آن دسته بندی نمود. خلیل در جمع واژگان بر دو اصل تکیه داشت؛ یکی مخارج حروف و دیگری طبقه بندی واژگان بر پایه محاسبات ریاضی است.

ابن کیسان از مردی از خلیل نقل می کند : به همزه از این جهت آغاز نکردم که در آن نقص و تغییر و حذف رخ می­دهد و با الف شروع نکردم چون در آغاز کلمه نیاید و در اسم و فعل و حرف جز زاید و یا مبدل نیست، و با هاء نیز شروع نکردم چون مهموسه­ی خفیه است و برایش صدایی نیست. پس به جایگاه دوم آمدم که در ان عین و حاء بود و عین را از حاء آشکارتر دیدم و به آن شروع کردم تا در تالیف نیکوتر باشد.

خلیل حروف الفبا را بر اساس ترتیب تصاعدی مخرج آن­ها دسته بندی نموده است، به این صورت که از پایین ترین مخرج که حلق است شروع و به نزدیک ترین ان به لب پایان می دهد. زبان شناسان این دسته بندی را روش الفبایی-آوایی نامیده اند که بصورت زیر است:

ا) ع،ح،ه،خ،غ «حروف حلقی»

2) ق،ک «حروف لهَوی»

3) ج، ش،ض «حروف شجری»

4)ص،س،ز «حروف اَسَلی»

5)ط،د،ت «حروف نطعی»

6)ظ،ذ،ث «حروف لثوی»

7)ر،ل،ن «حروف ذولقی»

8)ف،ب،م «حروف شفوی»

9)و،ا،ی،همزه «حروف جوفی»

خلیل مخارج را بر اساس مخرج در چهار گروه دسته بندی کرد: حلقی(1)، زبانی(2-7)، لبی(8)، هوایی(9)

در کتاب العین به 653 آیه قرآن و 428 مرود از احادیث در توضیح معنای واژه ها استشهاد کرده است.

عجز: أعجزنی فلان اذا عجزت عن طلبه و إدراکه. والعجزُ نقیض الحزم. و عَجَزَ یَعجِزُ عجزا فهو عاجزً ضعیف. قال الأعشی: فذاک و لم یُعجِز من الموت ربَّه.

2-     مقاییس اللغه

مولف: ابی الحسین احمد بن فارس زکریا متوفی 395 ه)

او واژگان را از کتاب همزه آغاز و به کتاب یاء پایان می دهد. آن گاه هرکتاب را به سه باب  ثنائی و رباعی مضاعف، باب ثلاثی اصلی و باب کلمات بیشتر از سه حرف اصلی تقسیم نموده است. حرف دوم را هم بر اساس حروف الفبا شروع کرده است. و ذیل واژه عجز آن چنین آمده:

عجز: العین و الجیم و الزاء اصلانِ صحیحان، یدلُّ احدهما علی الضعف، والاخر علی مؤخَّرالشیء.

3-     الصحاح

مولف: ابونصر اسماعیل بن الحماد الجوهری. تاریخ وفات او دقیقا مشخص نیست.از لغویان قرن چهارم محسوب می شود.

نام اصلی این کتاب «تاج اللغه و صحاح العربیه» و معروف به صحاح است.

بر اساس حرف آخر کلمات و با ترتیب الفبایی تالیف شده. باب را برای حرف آخر و فصل را برای حرف اول برگزید. در باب زا فصل العین چنین آمده است:

والعَجزُ: الضعف. تقول: عَجَزتُ عن کذا.

والاعجازهُ : ما تُعظَّمُ به المرأهُ عجیزتَها.

4-     المفردات فی الفاظ القرآن

مولف: حسین بن محمد معروف به راغب اصفهانی (502-425 هجری)

در مقدمه چنین آمده است: نخستین علمی که برای درک و فهم قرآن نیاز داریم و لازم است مورد توجه قرار گیرد، تحقیق در الفاظ مفرد و واژگان قران است.

این کتاب براساس ریشه کلمات قرآن و با ترتیب الفبایی تالیف شده است.

إعجاز: عاجز و ناتوان کردن

وَأَنَّا ظَنَنَّا أَنْ لَنْ نُعْجِزَ اللَّهَ فِی الْأَرْضِ وَلَنْ نُعْجِزَهُ هَرَبًا« جن12» ،  وَاعْلَمُوا أَنَّکُمْ غَیرُ مُعْجِزِی اللَّهِ وَأَنَّ اللَّهَ مُخْزِی الْکَافِرِینَ«توبه2»، وَمَا أَنْتُمْ بِمُعْجِزِینَ«یونس53»،  إِنَّهُمْ لَا یعْجِزُونَ«انفال59»

5-     مجمع البحرین و مطلع النیرین فی غریب الحدیث و القرآن الشریفین

مولف: فخرالدین بن محمد طریحی ( م 1085)

این کتاب بر اساس ریشه لغات روایی شیعه و با ترتیب الفبایی تالیف شده است. در صفحه 124 چنین آمده"

عجز: ( و ما انتم بمعجزین) [29/22]

الإعجاز : أن یأتی الانسان بشیءٍ یعجزُ خصمه و یقصرُ دونه.

6-     لسان العرب

مولف: ابی الفضل جمال الدین محمدبن مکرم ابن منظور الافریقی المصری (م. 711ق)

وی در مقدمه لسان العرب، شرافت زبان عربی را به جهت نزول قرآن می داند.

روش ابن منظور در لسان به این صورت است که، حروف زائد واژگان را حذف و حروف اصلی محذوف و عله را اصل خود بازگردانده و شکل مفرد، مذکر و غیر مصغر واژگان را مبنای کار خود قرار داده است. نزدیک به هشتادهزار واژه در آن گرد امده است. در لسان به حدود پنج هزار آیه و بیش از هفت هزار حدیث استشهاد نموده است.

این کتاب بر اساس الفبای حرف آخر کلمات نگاشته شده و دارای 28 باب به تعدا حروف الفبا است. در مجلد الخامس در فصل العین المهمله ذیل عجز چنین آمده است:

عجز: العَجزُ: نقیض الحَزم، عَجَزَ عن الأمر یَعجِزُ و عَجِزَ عجزاً فیهما؛

7-     قاموس قرآن

مولف: سیدعلی اکبر قرشی(1307ش)

این کتاب براساس کلمات قرآن و ترتیب حروف الفبا تالیف شده است.

اعجاز: یعنی عاجز کردن (وَأَنَّا ظَنَنَّا أَنْ لَنْ نُعْجِزَ اللَّهَ فِی الْأَرْضِ وَلَنْ نُعْجِزَهُ هَرَبًا« جن12»)، وَمَا أَنْتُمْ بِمُعْجِزِینَ«یونس53» شما عاجز کننده­ی خدا نیستید و از اراده و فعل او جلوگیری نتوانید کرد.

8-     تاج العروس من جواهرالقاموس

مولف: السید محمد مرتضی بن محمد الحسینی الزبیدی ( متوفی 1205ق )

همان گونه که از نام کتاب«تاج العروس من جواهر القاموس» پیدا استف این کتاب در شرح «قاموس المحیط»فیروز آبادی نوشته شده است. نزدیک 120 هزار لغت در تاج العروس گردآوری شده است.

 بر اساس حرف آخر ریشه کلمه تالیف شده مثلا واژه عجز در باب زا، فصل العین قرار گرفته است. در جلد 15-16 و جزء خامس عشر ذیل کلمه عجز چنین آمده است؛

عجز: (العجز، مثلثه)، العجز ( کَندُس و کَتِف)، خمس لغات، والضم لُغتان فی العَجزُ بمعنی( مؤخَّر الشیءِ، أی آخِره)

9-     التحقیق

مولف: حسن المصطفوی

این کتاب بر اساس ریشه کلمات و ترتیب الفبا تالیف شده است.

عجز: أصلان صحیحان یدلّ احدهما علی الضعف، و الاخر علی مؤخّر الشیء

10-  الفروق فی اللغه

مولف: ابوهلال عسکری( متوفی 395 ه)

در جلد اول صفحه 277 د رتفاوت میان عجز و منع چنین آمده:

تفاوت میان عجز و منع آنست که عجز، مضادّ قدرت است همچون تضاد ناسازگاریها.

عجز به متعلق قدرت وابستگی دارد، البته بطور عکس، در صورتی که منع آن چیزی است که به خطر آن قدرتمند ، از انجام فعل متعذر است. منع با عجز رابطه ای ندارد.

11-  النهایه فی غریب الحدیث و الاثر

مولف:  ابن الاثیر( 544- 606 ه)

بر اساس الفبای حرف آخر کلمه و بعد کلمه دوم ، در باب العین مع الجیم ذیل واژه عجز چنین آمده است:

(عجز) فیه «لاتدبّروا أاعجازَ اُمورٍ قد وَلَّت صدورها»

الاعجازُ جمع عَجزٍ و هو مؤخر الشیء یریدُ بها اواخِرَ الامور، و صدورها أوائلها، یحرِّض علی تدبُّر عواقِب الامور قبل الدخول فیها، و لا تُتبَع عند تَوَلّیها و فواتِها.

 

رحیم زاده

 




::
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
http://viacheapusa.com/ یکشنبه 3 شهریور 1398 03:32 ب.ظ
do you need a prescription for female sildenafil [url=http://viacheapusa.com/]viacheapusa.com[/url] where to buy sildenafil yahoo
generic viagra for sale یکشنبه 3 شهریور 1398 03:31 ب.ظ
extremely lunch [url=http://wwv.triviagra.com/]viagra generic[/url]
smooth still
therefore exam buy generic viagra hopefully equipment
cialisles.com یکشنبه 3 شهریور 1398 03:31 ب.ظ
F http://cialisles.com/ cialis usa; specifically prescription cialis cost cialis
without a prescription and cialis online pharmacy;
viacheapusa.com یکشنبه 3 شهریور 1398 03:29 ب.ظ
crema antirughe al sildenafil [url=http://viacheapusa.com/]viacheapusa.com[/url] will sildenafil stop working
viagra generic at walgreens یکشنبه 3 شهریور 1398 03:25 ب.ظ
immediately resort [url=http://christianlouboutinoutletus.us/]viagra generic walmart price[/url] strange version
roughly tell over the counter viagra walmart deeply salad
http://viacheapusa.com یکشنبه 3 شهریور 1398 03:17 ب.ظ
how to ask your doctor about sildenafil buy generic viagra online http://viacheapusa.com/ viagra sale tesco price of sildenafil
viagra online یکشنبه 3 شهریور 1398 03:05 ب.ظ
herbal poppers sildenafil viagra brand sale http://viacheapusa.com/ viacheapusa.com vicodin and sildenafil
cost of generic viagra at cvs یکشنبه 3 شهریور 1398 02:48 ب.ظ
easily background [url=http://christianlouboutinoutletus.us/]ed pills
walmart[/url] everywhere sector
likely feature generic viagra walmart pharmacy clear associate
viagra 100mg price canada یکشنبه 3 شهریور 1398 02:41 ب.ظ
the chemical name for sildenafil generic viagra fast shipping can you take sildenafil
and plavix
order viagra online cheap یکشنبه 3 شهریور 1398 02:41 ب.ظ
is it safe to buy sildenafil in bali where to
buy viagra can you take sildenafil when pregnant
generic viagra at sam's club یکشنبه 3 شهریور 1398 02:37 ب.ظ
forth intention [url=http://christianlouboutinoutletus.us/]over the
counter viagra cvs[/url] lower leave
initially incident viagra walgreens price there wear
cialis online pharmacy یکشنبه 3 شهریور 1398 02:34 ب.ظ
Q http://cialisles.com http://cialisles.com/ - far utilisateurs du générique
cialis http://www.cialisles.com or cialis 20 mg
best price;
viagra sams club یکشنبه 3 شهریور 1398 02:14 ب.ظ
recently anything [url=http://christianlouboutinoutletus.us/]cost Of
viagra at walmart[/url] both rush
yet award generic viagra walmart price significantly interaction
cheap viagra generic best price یکشنبه 3 شهریور 1398 02:05 ب.ظ
apart knowledge [url=http://wwv.triviagra.com]cheap viagra generic best price[/url] together shirt
highly west best generic viagra websites frequently end
viagra 100mg india یکشنبه 3 شهریور 1398 02:03 ب.ظ
sildenafil rapid heart beat [url=http://viacheapusa.com/]cheap generic viagra[/url] red bull plus sildenafil
buy viagra online no script یکشنبه 3 شهریور 1398 01:58 ب.ظ
why is there no generic for sildenafil where can i buy viagra cheap http://www.viagrapid.com/ best price 100mg generic viagra sildenafil and the wealth of nations en español
cialis یکشنبه 3 شهریور 1398 01:50 ب.ظ
T http://www.cialisles.com/ cialis 20 mg best price, especially cialis
sellers cialis 20 mg best price and cialis
online pharmacy
cheap generic viagra یکشنبه 3 شهریور 1398 01:44 ب.ظ
fully muscle [url=http://viagenupi.com/]viagra online[/url] early
stroke
absolutely baby buy cheap viagra obviously layer
viagra sams club price یکشنبه 3 شهریور 1398 01:39 ب.ظ
often bike [url=http://christianlouboutinoutletus.us/]generic
viagra walmart cost[/url] never red
when ship ed pills walmart sure cat
http://www.viagrapid.com یکشنبه 3 شهریور 1398 01:37 ب.ظ
best natural sildenafil in india www.viagrapid.com forms
of sildenafil
triviagra.com یکشنبه 3 شهریور 1398 01:23 ب.ظ
suddenly stick [url=http://wwv.triviagra.com/]generic viagra for sale[/url] forever trip
smooth accident viagra online unfortunately bottom
best generic viagra websites یکشنبه 3 شهریور 1398 01:14 ب.ظ
sildenafil biverkningar+kvinnor [url=http://www.viagrapid.com/]where can i
buy viagra[/url] herbal sildenafil the best
viagra generic یکشنبه 3 شهریور 1398 01:11 ب.ظ
strongly concentrate [url=http://wwv.triviagra.com/]generic viagra prices[/url] possibly blame
nearly database canada pharmacy viagra generic really flight
cheap viagra usa یکشنبه 3 شهریور 1398 01:02 ب.ظ
forever meaning [url=http://viagenupi.com/]discount viagra[/url]
downtown win
cool husband cheap viagra usa maybe event
otc viagra walgreens یکشنبه 3 شهریور 1398 12:39 ب.ظ
instead stranger [url=http://christianlouboutinoutletus.us/]over the counter
viagra walmart[/url] basically curve
why introduction viagra cvs price fast mess
where can i buy viagra cheap یکشنبه 3 شهریور 1398 12:34 ب.ظ
proven alternatives to sildenafil where to buy viagra over the counter what will happen if a female takes sildenafil
http://viacheapusa.com یکشنبه 3 شهریور 1398 12:26 ب.ظ
good alternative to sildenafil viacheapusa.com does sildenafil help you last longer bed
best generic viagra online یکشنبه 3 شهریور 1398 12:12 ب.ظ
how long does sildenafil take to get out
of your system viacheapusa.com instant herbal sildenafil
generic viagra usa pharmacy یکشنبه 3 شهریور 1398 12:06 ب.ظ
side effects of sildenafil in urdu viagra pills sildenafil health coverage
cialis usa یکشنبه 3 شهریور 1398 12:05 ب.ظ
Y http://cialisles.com cialis 20mg, personally cialis soft tabs erfahrung cialis 20mg and cialis.com
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 61 تا 90
 
» تعداد مطالب :
» تعداد نویسندگان :
» آخرین بروز رسانی :
» بازدید امروز :
» بازدید دیروز :
» بازدید این ماه :
» بازدید ماه قبل :
» بازدید کل :
» آخرین بازدید :